Trong xu thế phát triển nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn hiện nay, nhiều hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng an toàn, hữu cơ và gắn với chuỗi giá trị. Giữa những mô hình đang chuyển mình ấy, HTX Nông nghiệp hữu cơ Mơ Đức được xem là điểm sáng tiêu biểu bởi cách làm linh hoạt, sáng tạo và tinh thần dám đổi mới của người phụ nữ dân tộc Mường.
Không đi theo lối sản xuất truyền thống, HTX Mơ Đức lựa chọn hướng phát triển sản phẩm sạch, ưu tiên yếu tố tự nhiên, đồng thời chú trọng xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị nông sản địa phương. Từ một mô hình nuôi ốc quy mô nhỏ, đến nay HTX đã từng bước hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tạo việc làm cho nhiều lao động nông thôn và đưa sản phẩm chế biến trở thành sản phẩm OCOP của địa phương.
HTX Nông nghiệp hữu cơ Mơ Đức được thành lập năm 2023, do chị Bùi Thị Mơ làm Giám đốc. Trước khi bắt tay xây dựng mô hình, gia đình chị đã có thời gian tìm hiểu và thử nghiệm nhiều phương thức sản xuất nông nghiệp khác nhau. Chị Bùi Thị Mơ chia sẻ: “Điều khiến chị trăn trở nhiều nhất là nhu cầu sử dụng thực phẩm an toàn của người tiêu dùng ngày càng tăng, trong khi không ít sản phẩm trên thị trường vẫn chưa tạo được sự yên tâm về chất lượng và nguồn gốc”. Từ suy nghĩ đó, chị lựa chọn hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ với mong muốn tạo ra những sản phẩm sạch, có giá trị và phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện đại.
Những ngày đầu triển khai mô hình gặp không ít khó khăn. Từ kỹ thuật chăm sóc, xử lý môi trường nuôi đến việc tìm đầu ra cho sản phẩm đều phải tự học hỏi và tích lũy kinh nghiệm qua thực tế. Có thời điểm sản xuất chưa ổn định, chi phí đầu tư cao khiến hiệu quả kinh tế chưa như kỳ vọng. Tuy nhiên, thay vì bỏ cuộc, HTX tiếp tục điều chỉnh quy trình sản xuất theo hướng phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên tại địa phương, đồng thời kiên trì xây dựng niềm tin với khách hàng bằng chất lượng sản phẩm.
Một trong những điểm nổi bật của HTX Mơ Đức là định hướng sản xuất theo chuỗi giá trị thay vì phát triển nhỏ lẻ, manh mún. HTX hiện liên kết nhiều hộ dân cùng tham gia sản xuất, trong đó các thành viên được hướng dẫn áp dụng quy trình chăm sóc thống nhất nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều. Từ khâu con giống, thức ăn đến môi trường nuôi đều được kiểm soát chặt chẽ theo hướng hạn chế tối đa hóa chất và ưu tiên yếu tố tự nhiên. Trong quá trình sản xuất, HTX tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương như rau xanh, bèo và các loại thực vật tự nhiên để giảm chi phí đầu vào, đồng thời tạo ra sản phẩm an toàn hơn cho người tiêu dùng.
Không chỉ tập trung vào sản xuất nguyên liệu, HTX còn từng bước đầu tư chế biến nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Đây được xem là hướng đi quan trọng giúp giảm phụ thuộc vào thị trường nguyên liệu thô và tạo sự khác biệt trên thị trường. Hiện nay, sản phẩm chủ lực của HTX là chả ốc nhồi ống nứa, sản phẩm mang đậm nét ẩm thực vùng trung du và miền núi. Việc kết hợp nguyên liệu truyền thống với phương thức chế biến phù hợp đã giúp sản phẩm tạo được dấu ấn riêng.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, HTX xác định muốn phát triển bền vững thì không thể chỉ dừng ở chất lượng sản phẩm mà cần xây dựng thương hiệu bài bản. Do đó, HTX đã đầu tư tem nhãn, bao bì, áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc nhằm minh bạch thông tin sản phẩm và tạo niềm tin với khách hàng. Người tiêu dùng có thể dễ dàng tra cứu quy trình sản xuất, đơn vị cung cấp cũng như thông tin liên quan đến sản phẩm thông qua điện thoại thông minh. Bên cạnh đó, HTX cũng tích cực tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ quảng bá nông sản và kết nối cung – cầu để mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhờ chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu, sản phẩm của HTX từng bước được người tiêu dùng đón nhận. Một số sản phẩm hiện đã có mặt tại các cửa hàng nông sản sạch và tham gia tiêu thụ tại nhiều địa phương ngoài tỉnh. Đặc biệt, sản phẩm “Chả ốc nhồi Mơ Đức” được công nhận OCOP 3 sao đã trở thành động lực quan trọng để HTX tiếp tục đầu tư hoàn thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Điều tạo nên dấu ấn riêng của HTX Mơ Đức không chỉ nằm ở mô hình sản xuất mà còn ở tinh thần dám nghĩ, dám làm của nữ giám đốc HTX. Từ một mô hình sản xuất quy mô nhỏ, chị Bùi Thị Mơ từng bước vận động người dân địa phương tham gia liên kết sản xuất, thay đổi thói quen canh tác cũ và hướng đến phương thức sản xuất an toàn hơn. Mô hình của HTX không chỉ tạo việc làm cho lao động nông thôn mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất sạch và phát triển kinh tế tập thể. Nhiều phụ nữ tại địa phương sau khi tham gia mô hình đã có thêm nguồn thu nhập ổn định, từng bước cải thiện đời sống gia đình.
Không chỉ dừng ở mục tiêu phát triển kinh tế, HTX còn hướng tới xây dựng mô hình nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và gìn giữ những giá trị ẩm thực truyền thống của đồng bào Mường. Từ những ao nuôi nhỏ nơi vùng quê, mô hình của HTX Mơ Đức đang cho thấy cách làm phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại: lấy chất lượng làm nền tảng, lấy liên kết làm động lực và lấy niềm tin của người tiêu dùng làm hướng phát triển lâu dài.
Thanh Tâm
Liên minh HTX tỉnh