Ngày 04/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 85/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 219-KL/TW tiếp tục triển khai Nghị quyết số 19-NQ/TW đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Hướng đến xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa đồng thời phát triển nông nghiệp dựa trên lợi thế so sánh quốc gia theo hướng hiện đại có năng suất, chất lượng cao, hiệu quả, bền vững, có sức cạnh tranh cao thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và Top 15 trên thế giới vào năm 2030.
Khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (KTTT, HTX) được xác định là một trong những trụ cột quan trọng để tổ chức lại sản xuất, phát triển chuỗi giá trị và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Tỉnh Phú Thọ hiện có 1.673 HTX, trong đó có 1.120 HTX nông nghiệp đang hoạt động. Các HTX nông nghiệp đang đứng trước nhiều cơ hội mới, đồng thời cũng đối mặt không ít thách thức trong quá trình phát triển.
Chính sách tạo “đòn bẩy” cho HTX phát triển bền vững
Nghị quyết 85/NQ-CP mở ra nhiều cơ chế, chính sách thuận lợi về đất đai, tín dụng, khoa học công nghệ, bảo hiểm nông nghiệp, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, khuyến khích HTX đầu tư sản xuất quy mô lớn, phát triển vùng nguyên liệu tập trung. Đây là điều kiện quan trọng để các HTX trên địa bàn tỉnh phát huy tiềm năng, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Bên cạnh đó, Nghị quyết nhấn mạnh phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn, gắn với nâng cao giá trị gia tăng. Đây là hướng đi rất phù hợp với điều kiện của Phú Thọ - nơi có nhiều sản phẩm đặc sản như chè, bưởi, gà đồi… Đồng thời, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu, phát triển thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc… sẽ giúp HTX nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường.
Thực tế cho thấy, nhiều HTX đã chủ động nắm bắt cơ hội, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn như:
HTX Nấm Tam Đảo (xã Tam Đảo) với 12 thành viên, phát triển vùng nguyên liệu trên 100ha, doanh thu đạt trên 20 tỷ đồng/năm; sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn tiếp cận thị trường quốc tế như Ấn Độ, Dubai.
HTX dịch vụ sản xuất, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm rau an toàn Tứ Xã (xã Bản Nguyên) đẩy mạnh liên kết chuỗi mang lại hiệu quả rõ nét trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, trung bình HTX tiêu thụ khoảng 25 tấn rau/tháng, giá bán cao hơn 1,5 - 2 lần so với thị trường truyền thống nhờ ký kết với các hệ thống siêu thị lớn.
HTX Nông nghiệp Mỹ Tân (xã Cao Dương) với 56 thành viên chính thức, sản phẩm chủ lực là 86ha bưởi diễn, doanh thu hàng năm đạt trên 23 tỷ đồng. Bưởi diễn của HTX đã được xuất khẩu sang Úc, Anh và một số nước khác thông qua doanh nghiệp xuất khẩu RYB và Fusa.
HTX nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bình Minh (xã Thanh Hối) hoạt động trong các lĩnh vực dịch vụ thủy lợi, trồng bưởi và chăn nuôi gà thịt. Với quy mô trên 80ha bưởi, trong đó có 35,2ha GlobalGAP; chăn nuôi gà thịt hàng năm khoảng 3 vạn con; thực hiện dịch vụ thủy lợi cho 6 xã, với diện tích trên 564ha. Doanh thu hàng năm đạt khoảng 15 tỷ đồng.
Những mô hình này cho thấy, khi tận dụng tốt chính sách, HTX hoàn toàn có thể trở thành hạt nhân trong phát triển kinh tế địa phương.
Thách thức từ nội lực
Bên cạnh cơ hội, việc triển khai Nghị quyết 85/NQ-CP cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới cho khu vực KTTT, HTX. Hiện nay, quy mô các HTX nông nghiệp còn nhỏ, doanh thu bình quân HTX ước đạt 2.483 triệu đồng/năm; lợi nhuận bình quân ước đạt 244 triệu đồng/năm, cho thấy hiệu quả sản xuất còn hạn chế so với tiềm năng. Nhiều HTX gặp khó khăn về vốn, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thị trường, liên kết sản xuất - tiêu thụ chưa bền vững, vẫn phụ thuộc vào thương lái, chưa ký kết hợp đồng dài hạn, dẫn đến tình trạng “được mùa, mất giá”. Việc ứng dụng chuyển đổi số còn chậm, thiếu nhân lực có trình độ.
Ngay cả các mô hình HTX hoạt động có hiệu quả cũng đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Như HTX mì gạo Hùng Lô dù đã xây dựng được hệ thống nhà phân phối, đại lý ở khắp các tỉnh thành trên cả nước, sản phẩm đã được xuất khẩu sang Nhật Bản, Đài Loan, doanh thu trên 27 tỷ đồng/năm, nhưng vẫn cần tiếp tục mở rộng thị trường nâng cao chất lượng, đa dạng sản phẩm để giữ vững thương hiệu.
Tận dụng thời cơ, tạo bứt phá từ cơ sở
Có thể thấy, Nghị quyết 85/NQ-CP đã mở ra một “khung chính sách” thuận lợi cho phát triển KTTT, HTX. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiện thực, yếu tố quyết định vẫn nằm ở nội lực của từng HTX và sự vào cuộc đồng bộ của địa phương.
Trong thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, tăng cường tuyên truyền, vận động, hỗ trợ các HTX đổi mới phương thức hoạt động; đẩy mạnh xây dựng các mô hình HTX kiểu mới gắn với sản phẩm OCOP, du lịch nông thôn; phát triển nguồn nhân lực; nâng cao năng lực quản trị; thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu; tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng liên kết, hợp tác giữa các HTX với doanh nghiệp, với thị trường. Đồng thời, nhân rộng các mô hình hiệu quả như HTX mì gạo Hùng Lô, HTX Nấm Tam Đảo, HTX Long Cốc… để tạo sức lan tỏa trong toàn tỉnh.
Khu vực KTTT tỉnh Phú Thọ với hơn 129 nghìn thành viên tham gia, tạo việc làm cho trên 20 nghìn lao động, đang đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nếu tận dụng tốt các chính sách từ Nghị quyết 85/NQ-CP, đồng thời khắc phục những hạn chế nội tại, các HTX trên địa bàn tỉnh Phú Thọ hoàn toàn có thể phát triển mạnh mẽ hơn, khẳng định vai trò là “trụ đỡ” của kinh tế nông thôn, góp phần xây dựng nông nghiệp hiện đại, nông thôn giàu đẹp, văn minh.
Phan Nhung
Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ