Gần 50 năm trước, cây lạc được Trường Đại học Nông nghiệp 1 Hà Nội (nay là Học viện Nông nghiệp Hà Nội) đưa về trồng thử nghiệm tại xã Đông Thành, huyện Thanh Ba trước đây (nay là xã Đông Thành). Từ đó, loại cây này bén rễ và phát huy hiệu quả kinh tế cao ở địa phương, trở thành một trong những sản phẩm đặc trưng của xã đạt chuẩn OCOP, nâng cao thu nhập cho người dân.
Người dân chế biến dầu lạc ở HTX Dầu lạc Đông Thành.
Năm 1978, nhằm đa dạng hóa cây trồng cho vùng nông thôn trung du miền núi, Trường Đại học Nông nghiệp 1 Hà Nội đã đưa giống lạc vỏ lụa cánh sen Nghệ An về trồng thử nghiệm tại Đông Thành. Cây lạc được trồng thử nghiệm xen với cây sắn trên vùng đất cát pha. Sau 3 vụ trồng thí điểm, loại cây này đã thích ứng nhanh, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu nơi đây và cho năng suất cao.
Nhận thấy hiệu quả, năm 1983, diện tích trồng lạc đã được mở rộng lên trên 150ha. Từ đó đến khoảng giai đoạn 2009-2010, diện tích trồng lạc của xã duy trì ổn định ở mức 120 - 150ha/vụ.
Ông Vi Văn Khối - nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Chủ tịch UBND xã Đông Thành cho biết: Lạc vỏ lụa cánh sen Nghệ An là một trong những cây trồng chủ lực của xã, góp phần nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích, chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại những diện tích trồng lúa, ngô năng suất thấp, hiệu quả không cao.
Giai đoạn 2000 - 2020, sản phẩm lạc Đông Thành được thương lái từ nhiều nơi đặt mua ngay từ đầu vụ với giá cao hơn so với nhiều nơi khác trong tỉnh, nên nông dân yên tâm đầu tư thâm canh tăng năng suất. Thời điểm đó, bình quân năng suất đạt 2,5 - 2,6 tấn/ha, cho thu nhập khoảng 40 triệu đồng/vụ (4 tháng), cao hơn nhiều so với trồng lúa, ngô.
Thành viên HTX Dầu lạc Đông Thành chuẩn bị thu hoạch lạc vụ Xuân.
Từ những năm 2020 trở đi, diện tích cây lạc ở Đông Thành giảm do phát triển cụm công nghiệp và mở rộng tuyến đường tỉnh. Hiện nay, diện tích trồng lạc xã còn khoảng 100ha.
Thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), năm 2021, xã Đông Thành đã vận động HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Thành nghiên cứu, đầu tư công nghệ ép dầu lạc. HTX đã đầu tư hệ thống ép dầu lạc nguyên chất, ép chậm, không pha trộn.
Thời gian đầu, xưởng chỉ có 1 máy ép thủy lực cũ, công suất 30kg lạc/giờ; việc đóng chai, dán nhãn hoàn toàn thực hiện bằng phương pháp thủ công nên năng suất chưa cao. Khi sản phẩm được đưa ra thị trường, người tiêu dùng trong xã đều đánh giá cao về chất lượng. Sau một thời gian sản xuất, được thị trường biết đến, Ban Giám đốc HTX quyết tâm đầu tư mở rộng quy mô sản xuất. Đồng thời, HTX quyết định đổi tên từ HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Thành thành HTX Dầu lạc Đông Thành.
Hiện nay, HTX tạo việc làm ổn định cho 5 thành viên với thu nhập bình quân 7 - 8 triệu đồng/người/tháng. Để có nguồn nguyên liệu ổn định, HTX ký hợp đồng thu mua lạc với 300 hộ dân trong và ngoài xã với mức giá cao hơn thị trường 5 - 7% và ổn định cả năm. Nhờ vậy, nông dân yên tâm mở rộng diện tích, không còn cảnh “được mùa mất giá”. Đến năm 2023, sản phẩm dầu lạc Đông Thành đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.
Ông Chử Văn Tuấn - Giám đốc HTX cho biết: Sau hợp nhất xã, HTX có cơ hội lớn để mở rộng diện tích trồng lạc. HTX đang xây dựng phương án vận động thêm thành viên mới, liên kết mở rộng vùng trồng lạc; đồng thời liên kết với các xã lân cận có diện tích lạc lớn để thu mua nguyên liệu với hợp đồng trồng, chăm sóc theo đúng yêu cầu. Phấn đấu đưa sản phẩm dầu lạc Đông Thành được nâng hạng lên OCOP 4 sao, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao thu nhập cho các thành viên.
HTX đang tiếp tục đầu tư mở rộng nhà xưởng, cải tiến dây chuyền lọc dầu lạc và hoàn thiện tiêu chuẩn bao bì theo đúng bộ tiêu chuẩn OCOP. Sự thành công của sản phẩm dầu lạc Đông Thành là minh chứng cho hiệu quả của việc chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, gắn sản xuất an toàn với tiêu thụ.
Nguồn: https://baophutho.vn/