Trong tiến trình đổi mới và phát triển kinh tế tập thể (KTTT), hợp tác xã (HTX), Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX được xác định là một trong những công cụ tài chính quan trọng, góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” về vốn, tạo điều kiện để các HTX mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả hoạt động. Giai đoạn 2020 - 2025, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tại các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình (cũ) đã từng bước khẳng định vai trò là “bà đỡ” tài chính cho khu vực KTTT. Trên cơ sở chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và tinh gọn bộ máy, việc hợp nhất 03 Quỹ để thành lập Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ mới không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy tốt hơn nguồn lực tài chính Nhà nước dành cho HTX.
Hiệu quả hoạt động cho vay giai đoạn 2020 - 2025: Điểm tựa quan trọng cho HTX
Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, các Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX đã vận hành tương đối ổn định, tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật, đặc biệt là Nghị định số 45/2021/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX. Công tác thẩm định, giải ngân, kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay được thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình, bảo đảm an toàn vốn và phát huy hiệu quả sử dụng vốn. Từ năm 2020 - 2025, các Quỹ do Liên minh HTX tỉnh quản lý đã vận hành hoạt động hiệu quả, thực hiện quy trình thẩm định, giải ngân, kiểm tra, giám sát sử dụng vốn vay hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn. Kết quả đã giải ngân cho 1.018 lượt dự án vay vốn, tổng doanh số cho vay 584,69 tỷ đồng.
Hoạt động của Quỹ được đánh giá hoạt động ổn định và phát triển, tỷ lệ giải ngân luôn đạt 100% kế hoạch, giải ngân không chạy theo số lượng và bảo toàn nguồn vốn. Lựa chọn các phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, gắn với sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, liên kết chuỗi giá trị. Nguồn vốn vay từ Quỹ đã giúp nhiều HTX mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư máy móc, thiết bị, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, đổi mới công nghệ, qua đó nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Nhiều mô hình HTX phát triển hiệu quả nhờ vốn vay của Quỹ đã trở thành điển hình tiên tiến, tạo sức lan tỏa tích cực trong khu vực KTTT, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho thành viên và người lao động nông thôn. Quỹ cho vay chủ yếu các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Đối với các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chủ yếu các HTX sử dụng vốn vay từ Quỹ để đầu tư nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới tiết kiệm, máy móc sơ chế, bảo quản nông sản. Nhờ đó, năng suất tăng từ 15 - 30%, chất lượng sản phẩm được nâng cao, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường. Đối với các HTX hoạt động trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, nguồn vốn từ Quỹ đã giúp nhiều HTX chủ động đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Một số HTX sản xuất mộc, cơ khí, sau khi được vay vốn đã giảm 20 - 25% chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Theo thống kê, các HTX được vay vốn từ Quỹ có mức tăng trưởng doanh thu bình quân từ 10 - 20%/năm, nhiều HTX sau khi ổn định sản xuất đã đủ điều kiện tiếp cận thêm các nguồn vốn khác, từng bước phát triển bền vững.
Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế, hoạt động cho vay của Quỹ còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Với lãi suất ưu đãi, thủ tục vay vốn được hướng dẫn chu đáo, kịp thời, Quỹ đã tạo điều kiện để các tổ chức KTTT những đối tượng thường khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng thương mại có thêm cơ hội phát triển. Thông qua quá trình thẩm định và giải ngân, Quỹ cũng đã hỗ trợ các đơn vị xây dựng, hoàn thiện phương án sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và sử dụng vốn vay hiệu quả, bền vững
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Quỹ trong giai đoạn 2020 - 2025 cũng còn một số khó khăn, hạn chế như: Quy mô nguồn vốn của Quỹ còn hạn chế so với nhu cầu thực tế; số lượng HTX trên địa bàn ngày càng tăng cả về số lượng và quy mô, trong khi khả năng đáp ứng vốn của Quỹ mới chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu vay vốn. Một số yếu tố khách quan như dịch bệnh, thiên tai, đặc biệt là cơn bão số 3 năm 2024, cũng tác động không nhỏ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các đơn vị. Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp, hợp nhất bộ máy sau khi thực hiện chủ trương sáp nhập tỉnh đã có thời điểm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.
Sáp nhập 03 Quỹ: Tăng nguồn lực, nâng tầm hiệu quả
Ngày 28/10/2025 Hội đồng Nhân dân tỉnh Phú Thọ đã ban hành Nghị Quyết số 45/NQ-HĐND Phê duyệt Đề án thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ; ngày 21/11/2025 UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Quyết định số: 1839/QĐ-UBND về việc thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ. Việc hợp nhất Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX của ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình (cũ) để thành lập Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ mới được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng, Nhà nước và các quy định pháp luật hiện hành. Quỹ mới hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, là quỹ tài chính Nhà nước ngoài ngân sách, không vì mục tiêu lợi nhuận, bảo toàn và phát triển vốn. Nguồn vốn hoạt động tại thời điểm hợp nhất 03 Quỹ: 128.869.197.704 đồng, trong đó: Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) 85.421.561.000 đồng, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ (cũ) 23.447.636.704 đồng, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Hòa Bình (cũ) 20.000.000.000 đồng.
Sau sáp nhập, toàn bộ quyền, nghĩa vụ, tài sản, công nợ và các khoản dư nợ cho vay của 03 Quỹ trước đây được kế thừa đầy đủ, bảo đảm hoạt động của Quỹ không bị gián đoạn. Việc tập trung nguồn lực tài chính đã giúp Quỹ mới có quy mô vốn lớn hơn, tạo điều kiện mở rộng phạm vi và đối tượng hỗ trợ, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro và tính chuyên nghiệp trong quản trị tài chính. Không chỉ tăng về quy mô, việc sáp nhập còn giúp thống nhất quy trình nghiệp vụ, chuẩn hóa công tác tài chính, kế toán, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước. Đây là tiền đề quan trọng để Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ phát huy tốt hơn vai trò là kênh tín dụng ưu đãi cho khu vực KTTT trong giai đoạn tới.
Định hướng hoạt động nhiệm kỳ tới: Tập trung và bền vững
Bước vào nhiệm kỳ mới, trong bối cảnh KTTT tiếp tục được Đảng và Nhà nước xác định là một thành phần kinh tế quan trọng, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ sẽ tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm:
Tăng cường huy động và bổ sung nguồn vốn, từng bước nâng cao quy mô vốn điều lệ theo lộ trình được phê duyệt, bảo đảm đáp ứng tốt hơn nhu cầu vay vốn của HTX, liên hiệp HTX và tổ hợp tác. Đồng thời, tiếp tục thực hiện cho vay có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các phương án sản xuất, kinh doanh hiệu quả, gắn với chuỗi giá trị, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm OCOP .
Nâng cao chất lượng quản lý và hiệu quả sử dụng vốn, tiếp tục hoàn thiện quy trình thẩm định, giám sát, kiểm tra sau vay; tăng cường phối hợp với các phòng, đơn vị Liên minh HTX tỉnh trong công tác tư vấn, hỗ trợ HTX xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi. Qua đó, vừa bảo đảm an toàn vốn, vừa phát huy tối đa hiệu quả kinh tế - xã hội của nguồn vốn Quỹ, góp phần thúc đẩy KTTT phát triển bền vững.
Có thể khẳng định, hiệu quả hoạt động cho vay vốn giai đoạn 2020 - 2025 đã tạo nền tảng vững chắc để Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ bước vào giai đoạn phát triển mới. Việc sáp nhập 03 Quỹ không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức, mà còn là bước chuyển quan trọng về chất, giúp tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy tốt hơn vai trò của Quỹ trong hỗ trợ phát triển KTTT. Với định hướng đúng đắn, sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy - HĐND - UBND tỉnh và sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là đòn bẩy tài chính quan trọng, đồng hành cùng các HTX trên con đường đổi mới, phát triển bền vững, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới.
Bùi Duy Đông
Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ