Hiện nay, xã Chí Đám, huyện Đoan Hùng có tổng diện tích bưởi trên 180ha, với trên 5 nghìn gốc bưởi, trong đó cây bưởi Sửu có diện tích trên 140ha, trong số này đã có trên 90% diện tích bưởi cho quả. Hợp tác xã (HTX) sản xuất và kinh doanh bưởi xã Chí Đám là một trong những HTX đi đầu trong canh tác, trồng và chăm sóc bưởi đặc sản (Bưởi Sửu) với hơn 20ha của 38 hộ thành viên.
Thời điểm này, bưởi Đoan Hùng đang bước vào giai đoạn cho quả non, theo các thành viên trồng bưởi lâu năm, khẳng định đây là giai đoạn quan trọng quyết định đến năng suất, chất lượng trong vụ tới. Do vậy giai đoạn này rất cần áp dụng đồng bộ các biện pháp chăm sóc như: cắt tỉa quả non, bổ sung dinh dưỡng, cung cấp nước cũng như phòng trừ sâu bệnh để duy trì năng suất, mẫu mã và chất lượng quả bưởi.
Chia sẻ về kinh nghiệm chăm sóc, anh Đỗ Trung Kiên - Giám đốc HTX cho biết: Sau khi đậu quả thành công, cây bưởi sẽ bắt đầu tích lũy chất tạo quả, chăm sóc cây bưởi giai đoạn quả non là đặc biệt quan trọng. Quả có ngon hay không, năng suất nhiều hay ít phụ thuộc khá lớn trong giai đoạn này. Vì vậy HTX đã tổ chức hội thảo, tập huấn hướng dẫn các thành viên, tập trung tiến hành các biện pháp kỹ thuật chuyên sâu như tỉa bớt quả trên chùm sai, tỉa bỏ quả nhỏ, quả vẹo, quả ở vị trí không thuận lợi... để tập trung dưỡng chất cho các quả chính phát triển tốt; Việc tỉa quả cần tiến hành 2 lần: Tỉa quả lần một khi đậu quả 2 tuần, tỉa quả lần 2 tiến hành cách lần một khoảng 2 tuần.
Giai đoạn này cây bưởi cũng rất cần nhiều chất dinh dưỡng để tập trung nuôi quả, vì vậy sau khi tiến hành tỉa quả lần một khoảng 1 tuần thì các hộ tiến hành bổ sung dinh dưỡng cho cây bằng cách bón phân; Lượng phân bón phụ thuộc vào tuổi cây, tình trạng phát triển của cây, chất đất của từng vườn. Hiện HTX đang hướng dẫn các hộ thành viên dùng hai loại phân bón chủ yến là phân vi sinh và phân chuồng ủ hoai mục, để bón cho cây bưởi. Đối với phân vi sinh bón từ 3-5kg/gốc, tùy theo độ tuổi, to nhỏ của cây, bón 01 tháng/lần từ khi ra quả non đến hết tháng 4 dương lịch. Với phân chuồng ủ hoai mục, bón từ 50-70 kg/gốc và bón một lần trong giai đoạn quả non vào đầu tháng 2 dương lịch. Cách bón phân, một là, xẻ rãnh xung quanh tán cây và rắc đều phân theo rãnh, hai là rải phân đều lên bề mặt tính từ hình chiếu tán của cây trở vào phía gốc. Sau đó lấp nhẹ lớp đất tránh tổn thương đến rễ và tiến hành tưới nước cho cây. Đối với nước tưới, nếu trời ít mưa các hộ sẽ phải tưới bổ sung nước cho cây bưởi từ 2 tuần - 01 tháng/lần.
Ngoài việc cung cấp dinh dưỡng cho cây thì việc phòng bệnh kịp thời các đối tượng sâu bệnh cũng cần được chú ý để không xảy ra hiện tượng rụng quả. Đặc biệt, khi thời tiết nắng lên các bệnh hại như sâu vẽ bùa, rệp, sâu ăn lá, nhện sẽ xuất hiện nhiều người dân cần chủ động dùng bã dẫn dụ côn trùng, chủ động phun thuốc phòng trừ, cắt tỉa cành lá bị bệnh mọc chen lấn nhau. Bên cạnh đó, HTX còn thường xuyên khuyến cáo cho thành viên sử dụng các loại chế phẩm sinh học như Wao Aka... để diệt trừ sâu, bệnh trên quả bưởi non.
Có thể thấy rằng, từ quá trình chăm sóc đến thu hoạch được một quả bưởi đặc sản và đưa tới tay của người tiêu dùng là cả một quá trình tỉ mỉ, vất vả của các thành viên HTX và người dân. Dưới cái nắng chói chang của mùa hè vào tháng 5, tháng 6 các thành viên bà con nơi đây vẫn miệt mài, cần cù chăm sóc bằng cả trái tim cùng tình yêu dành cho đất bưởi Chí Đám. Thứ quả mà đã nổi tiếng bao đời nay, hiện còn là một loại cây trồng chủ lực giúp cho nhiều hộ thành viên, người dân địa phương thoát nghèo và làm giàu từ cây bưởi.
Nguyễn Vũ Kỳ Nam
Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ